La letra d'Aquò d'Aqui

Pour vous abonner à la lettre d'information, c'est en bas à gauche.

Aquò d'Aqui version imprimée n° 225est livré à ses abonnés depuis le 12 juin 2009. Ne le ratez pas, abonnez vous! Informations pratiques dans la rubrique "Qu'es Aquò d'Aqui.'

Robert Lafònt escriurà plus de "letras ai colhons"

Au sieu l'an passat

Robert Lafont (1923-2009) l’occitanisme à tous crins

 

Universitaire touchant à la linguistique, la sociologie, la littérature, engagé dans les mouvements sociaux, ancien résistant, sous préfet à la Libération et renonçant au pouvoir d’Etat, humaniste, franc parleur…on n’a pas fini d’énoncer qualités et épithètes, à l’attention de Robert Lafont, qui nous a quittés le 24 juin à Florence, où il résidait le plus souvent. Le fondateur de l’Institut d’Estudis Occitans nous lisait, mais surtout, nous le lisions. Evocations.

 

Jòan-Ives Roier : “çò que siam”, que diguèt

 

Eriam a Sant Chamàs lo 25 de març de 1961,

segonda jornada de l'estagi dau Calen de Marselha.

 

Aqueles estagis, engimbrats despuei d'annadas per lo paure Jòrgi Rebol,

an donat puei lo modèle des Universitats Occitanas d'Estiu,

e son estats la pòrta d'intrada de l'occitanisme en Provença.

 

Aqueu dissabte après-dinnar, aviam una conferéncia, en francés,

donada per mossur Robèrt Lafònt, entitolada :

"Ce que nous sommes".

 

Lo conferencier arribet ambé l'annuari telefonic dau despartament, lo pauset sus la taula, lo durbet,

et comencet de parlar.

 

Aquela conferéncia, la podriáu encar contar,

tant per lei remembres que n'ai gardats coma ambé lei nòtas que n'ai presas sus un quasernet,

que l'ai aicí, dubert a costat de ieu.

 

Me faudriá puei parlar de la promiera letra que me mandet, lo 1er de genoier de 1967,

en respònsa a de poèmas en pròsa que li aviáu mandats, e que publiquet puei dins Viure.

L'ai aquí pereu, mai n'aviáu pas oblidat la darriera frasa :

"Prenètz mon amistat".

 

Dins les annadas que passèron, se vegueriam tant de còps, e dins de circonstàncias talament diferentas

(ai agut manjat au sieu a Nimes, danceriam la sardana ensems...)

que quasi ne'n podriáu far un libre, ren qu'en debanent mei sovenirs toquent sa "dimension umana".

Sensa parlar de totei ses publicacions, que tre qu'èron sortidas li sautavo dessús...

Mai coma dones pas soncament lo temps de ne'n faire un article,

m'arrestarai aquí.

 

 

L'ai vist per lo darrier còp lo 8 de julhet de 2006,

dins l'encastre de l'Universitat Occitana d'Estiu a Nimes.

 

Lo sera, a l'entorn d'una taula, me diguet que veniá de legir mes Temps passats,

s'excusava de pas aguer agut encar lo temps de m'escriure,

mai qu'aqueu libre, de son vejaire, aviá l'importància e la valor de l'òbra de Belaud...

 

Entre temps, a nòste entorn, tot plen de gents arrestavon pas de nos fotografiar,

que ne'n compreniáu pas tròp lo perqué.

 

Despuei d'annadas se disiam de tu.

Ben entendut es eu qu'aviá començat, que d'esperieu me o seriáu jamai permés.

E que jamai, en 1961, es una causa que me seriáu imaginada...

Mai s'èro vertadierament arribat a la nautor ont eu me plaçava,

es aqueste 25 de març, a Sant Chamàs, qu'aviá començat,

e n'èra eu lo promier responsable.

 

Joan-Ives Roier

il y a quelques années, avec une classe de collégiens et leur prof d'occitan, Jaume Còsta.

Ambe « Bob »

 

On peut être familier avec un grand bonhomme dont l’œuvre vous est familière. Alors, pourquoi pas « Bob », comme l’appelle ici Jaume Còsta, socio-linguiste à l’Ecole Normale Supérieure de Lyon, ici en photo, saluant "Bob", avec sa classe, lorsqu’il était professeur de collèges.

 

B

ob... evidentament, es amb eu qu'ai començat a legir en provençau en
grafia classica, es amb eu qu'ai començat a far de sociolinguistica, e
devi dire que lo jorn que lo rescontrèri, a Nimes, per la remessa d'un
prèmi que ma classa avia ganhat per lo concors de Mesclum, me faguèt
quicòm. Es amb eu que somièri sus l'istòria (de mai en mai mitificada
a flor e mesura que lo temps passava) d'Occitània, e amb eu que
desmitifiquèri Mistral tanben. Paradòxe dei Grands Òmes...
Sus la fin de sa vida (mai benlèu pas que...) somiava de la Grècia
eterna, ara es anat rejonher lei dieus de l'Olimpia e tutejar Mistral
per de verai... A lèu Bob, seràs totjorn una fònt d'inspiracion per
ieu coma per tan d'autrei....

 


LO ROBÈRT

 

Doas ò tres causas que sabi d'eu

Sara Laurens es professora de collègi a Marselha, naissuda a Nime. Collabora regularament au mesadier Aquò d'Aqui

 

Coneissiáu jà Robert Lafont avans mema de coneisser l'Occitan. La Maire m'aviá parlat d'eu. Aviá seguit sei cors a Pau Valèri, a Montpelhier. Nasquèri, coma eu, a Nimes. Eu, creissèt en cò de sei grands, pròchi de ma primièra universitat, Fort Vauban. Ai passat lo Bac au Licèu Daudet onte fuguèt longtemps professor. I a d'endrechs de mon enfància que, segurament, fuguèron tanben lei sieuns. Mai cinquanta-uech ans nos desseparavan e nos siam gaire parlat maugrat l'admiracion que li portavi.

Dau temps que m'esperavi d'anar lèu a Montpelhier, faire d'estudis d'Occitan, aguèri enfin l'escasença de rescontrar « Lo Robert » per lo primier còp a Nimes, au Haddock Café. Cresi qu'èra ma primièra annada de facultat e ausèri a pena parlar quand me dedicaçèt gentament son Eròi Talhat que veniá de sortir. En causa d'un arlèri que nos destorbèt ambé de remarcas nècias, li posquèri pas parlar coma voliáu. Mai s'aguèssi poscut, auriáu agut lo coratge de li dire qué que siegue a L'ÒME ? Pas segur. Aviáu pas encara vint ans e me sentissiáu pichoteta a costat d'eu. Mai dins sa dedicaça, me disiá « Occitana de Nimes, Provençala d'eime, Mediteranenca de cara ...»

 

Naturalament, se rampelèt jamai de ieu. Pasmens, ai tres o quatre còps que lo veguèri encara, disiá totjorn en m'espepissant : « Ne'n vaqui una que sembla italiana ! » o « Ne'n vaqui una qu'es ben mediteranenca !» e sabiáu pus de qué dire. De qu'auriáu dich que posquèsse l'interessar ? Un jorn, a l'Universitat Occitana d'Estiu, me trobèri sietada, per asard, en fàcia d'eu ambé d'un costat, la filha de Joan Bodon, e de l'autre, Franc Bardòu. Demorèri muda. Un pauc tròp de monuments literàris per ieu. Un autre jorn, fuguèt a son collòqui a la bibliotèca Nimesenca Carré d'Art onte coneiguèri L'Enclause la Fèsta. Lo darrier còp, cinc ans fa, fuguèt tanben a l'UOE. Aviáu encapat lo CAPES Occitan-Lenga d'Òc e seguissiam de conferéncias en Arles. E quand me veguèt, me diguèt « Sembla italiana, aquela d'aqui ! ». E, ara, l'ausirai pus va dire.

Sarà Laurens